پيامبر خدا در اين دو مورد ( و امثال آن ) ناديده گرفته شد ، داشته باشيم ، آنگاه درك فضاى نزول آيه و دل‌نگرانى پيامبر خدا ، آسان‌تر خواهد شد . گويى منافقان كه از هر فرصتى براى ضربه زدن به اسلام كوتاهى نكرده بودند ، ولى نقشه‌هايشان به ثمر نمىنشست ، تنها اميدشان به پس از وفات رسول خدا بود آنان تصور مىكردند پس از پيامبر خدا مىتوانند ضربه جدى بر پيكر اسلام وارد كنند ازاين‌رو مسئله جانشينى حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، مىتوانست تمام نقشه‌هاى آنان را نقش بر آب كند بنابراين طبيعى بود آنان با رسميّت بخشيدن به مسئله جانشينى از ناحيه خدا آن را تكذيب كنند و در ميان مردم چنين شايعه سازند : پيامبر از ناحيه خود بر اين كار اقدام كرده و داماد و پسر عموى خود را بر مسند خلافت پس از خويش نشانده است ( همان گونه ، در هنگامى كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم امام على را در مدينه ، جانشين خود ساخت و به جنگ تبوك رفتند ، منافقان شايعه كردند : كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از على عليه السّلام به ستوه آمده ، همراهىاش را نمىپسندد ، در آنجا پيامبر خدا فرمود : تو براى من به‌منزله هارون براى موسى ، هستى ) ، « 1 » پس معلوم است اگر چنين توهّم و شبهه‌اى در بين مردم پاى گيرد و در دلها بنشيند تا چه اندازه در از بين بردن دين و ناكام گذاشتن رسالت پيامبر تأثير دارد از جمله شواهدى كه اين مطلب را تأييد مىكند مطالعه در نصوصى است كه جريان نزول آيه مورد بحث را تشريح مىكند ، در متن برخى از آنها كه با سند صحيح از طريق شيعه از امام باقر عليه السّلام چنين آمده است : « . . . فأمر اللّه محمدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم أن يفسر لهم الولاية كما فسّر لهم الصلاة و الزكاة و الصوم و الحج ، فلمّا أتاه ذلك من اللّه ضاق بذلك صدر رسول اللّه و تخوّف أن يرتدّوا عن دينهم و أن يكذّبوه فضاق صدره و راجع ربه عزّ و جل فأوحى اللّه عزّ و جل إليه : يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ . . . فصدع بأمر اللّه تعالى ذكره . « خداوند به محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمان داد ، ولايت را براى آنان تفسير كند همان گونه

--> ( 1 ) . ر . ك : خصائص ، ص 76 ، ح 44 ؛ كوفى ، مناقب امير المؤمنين على ، ج 1 ، ص 518 ، ح 460 ؛ يحيى بن الحسين ، تيسير المطالب فى أمالى الامام ابى طالب ، ص 67 .